Ślady powstania styczniowego w powiecie ostrowieckim


 

fot.A.Łada

Bitwa pod Sudołem
Jeden z pierwszych pomników na trasie wędrówki szlakiem Powstania Styczniowego znajduje się w Sudole przy głównej drodze na Bałtów. Na Kielecczyźnie działał legendarny Dionizy Czachowski, który w miarę potrzeby potrafił skupiać mniejsze oddziały, by skuteczniej nękać wroga. Tak było 5 maja1863 r. pod Sudołem (dawne Jeziorko), gdzie podstępem zwabił wroga, uciekając lesistą drogą. W ten sposób sprowokował Rosjan do pościgu. W zasadzce czekały oddziały Jankowskiego, Zielińskiego i Łopackiego z kompanią kosynierów. Finał walki to rozbicie ugrupowania rosyjskiego– poległ dowódca jekaterynosławskiego pułku dragonów - major Ilia F. Klewcow (pochowany po bitwie w Opatowie), a wraz z nim 3 oficerów i 90 żołnierzy. Dodatkowo Rosjanie stracili w tym zwycięskim starciu swoje tabory i sprzęt wojskowy. Po stronie polskiej poległo ośmiu powstańców tym dwóch oficerów: Kiciński i Manowski. Następnie Czachowski przerzucił swe siły na północ. Po drodze doszło do jeszcze jednego starcia z Moskalami - pod wsią Lemierz . W obu bojach poległo 8, a rannych było 22 Polaków. Bitwę upamiętnia skromny obelisk przy drodze z Ostrowca i kamienna płyta w miejscu prawdopodobnego pochówku poległych pod Lemierzami z napisem:

fot.J.Wiśniewska

„Powstańcom z 1863r poległym o wolność Polski
PTTK Ostrowiec”
Zmarłych z ran powstańców pochowano przy dzisiejszej ulicy Hubalczyków, a w miejscu mogiły postawiono pomnik usytuowany niedaleko Publicznej Szkoły Podstawowej nr 14 w Ostrowcu Św. Na kolumnie krzyża widoczne są herby Polski- Orzeł, oraz Litwy- Pogoń, a także Rusi- Archanioł Michał. Wyryty na nim napis głosi:
„Mogiła powstańców zmarłych w tutejszym lazarecie w latach 1863/64.
Oddali życie za Ojczyznę”
Z tego miejsca można udać się ostrowiecką obwodnicą na ulicę imienia Romualda Traugutta- ostatniego dyktatora powstania. Naprzeciwko parku fabrycznego stoi odnowiony pomnik z figurą Matki Bożej z tablicami poległych i zmarłych w przyfabrycznym szpitalu powstańców. Zapalić symboliczny znicz pamięci powinno się na mogile powstańczej w Szewnie i pomniku obok Kolegiaty Św. Michała, wystawionym przez ostrowczan w rocznicę powstania.