Ruiny starej walcowni w Nietulisku

Ocena turystów:

 

Ruiny starej walcowni (fot.Andrzej Łada)

Stanisław Staszic jako dyrektor Wydziału Przemysłu i Kunsztów Królestwa Kongresowego opracował plan budowy państwowego przedsiębiorstwa górniczego, przemysłu żelaza i materiałów budowlanych. Do jego realizacji doskonale nadawała się zasobna w surowce mineralne i lasy ziemia świętokrzyska. To ten obszar stał się miejscem realizacji gospodarczych planów  Staszica- powtało Staropolskie Zagłębie Przemysłowe. Dokonała się na tym terenie przemiana – przekształcenie gospodarki feudalnej w kapitalistyczną.
W latach 1816-24 rozpoczęto realizację planu uprzemysłowienia doliny Kamiennej. Plan zakładał budowę kaskady energetycznej wód rzeki na odcinku od Wąchocka do Nietuliska. Przy każdym spiętrzeniu zbudowano w kolejności procesu technologicznego ciąg zakładów hutniczych i przetwórstwa żelaza. Centrum tego kombinatu stanowił zespół wielkiego pieca w Starachowicach, w Michałowie i Brodach powstały pudli garnie, a w Nietulisku zbudowano zakład walcowni profili drobnych i blach grubych.
Tak zorganizowany „ciągły zakład fabryk żelaza” stanowił formę przejściową kombinatu opartego jeszcze na technologiach hutniczych III generacji (węgiel drzewny, energia wodna, rozczłonowanie przestrzenne) – do organizacji nowoczesnego zakładu hutniczo- przetwórczego( koks i inne paliwa, koncentracja przestrzenna) IV generacji.
Zakład walcowni w Nietulisku Fabrycznym powstał w latach 1834-46 według projektu budowniczego Karola Knake . Jest to nie tylko zakład, ale także szeroko przestrzenne założenie urbanistyczne, bardzo starannie rozplanowane z osiedlem przemysłowym i układem wodnych urządzeń.
Na osi podłużnej, nazwanej produkcyjną , umiejscowiono zbiornik wodny, kanał i budynek walcowni. Na osi poprzecznej, nazwanej komunikacyjną, wzniesiono zabudowania fabryczne i osiedle mieszkaniowe ( dziś oddzielone drogą Starachowice – Ostrowiec). Na zabudowania fabryczne składają się : suszarnia na planie wydłużonego prostokąta, dwa budynki kontrolne, stajnia mała,  budynek zarządu dyrekcji( obecnie szkoła), budynek stajni i magazyn wyrobów.
Osiedle mieszkaniowe wybudowane przy placu zamkniętym wielobocznie z promienistymi uliczkami rozchodzącymi się z niego. Domy były parterowe, kryte dachem dwuspadowym. Zbudowane z kamienia obiekty zakładu posiadały staranną architekturę o klasycystycznych formach.
Walcownia wyposażona była w dwa ciągi walcarek , nożyce do cięcia blach, tokarnię i piece grzewcze. Urządzenia napędzano za pomocą jednej z pierwszych zainstalowanych w Królestwie Polskim turbin wodnych i wielkiego śród biernego kola wodnego.
Zakład początkowo zatrudniał 150 osób i wyrabiał 120 tys. Cetnarów (ok. 4800 ton) żelaza walcowego rocznie.
Zahamowanie produkcji i upadek zakładu nastąpił po powodzi w 1903r. ,która zniszczyła zalew w Brodach i odcięła zakład od zasilania z   rzeki Kamiennej. Oficjalnie zakład zamknięto w 1905r.
Dziś walcownia żelaza Nietulisku Fabrycznym jest zabytkiem techniki, w stanie trwalej ruiny o dużej wartości naukowej i randze dokumentu historycznego. Szczególna wartość posiada kompletnie zachowany historyczny układ wodny z ciekawym rozplanowaniem zasilania zbiornika oraz nigdzie indziej nie spotykanym rozwiązaniem szczegółowym w postaci przewału bocznego i najlepiej zachowane odcinki kanału żeglugowo – spławnego.


( „Dawna walcownia w Nietulisku Fabrycznym” wydana przez Agencję „JP” s.c. 2003 )                           

  Zobacz również:
•   Dolina Świsliny
 

 

oceń oferte poleć znajomemu dodaj do walizki

Informacje praktyczne

Plan Nietuliska Fabrycznego

Plan Nietuliska Fabrycznego

autor: wg oprac. A.Rey
Budynek dyrekcji

Budynek dyrekcji

autor: arch.UG Kunów
Ruiny starej walcowni

Ruiny starej walcowni

autor: arch.UM OstrowiecŚw.

Ruiny starej wlcowni

Ruiny starej wlcowni

autor: arch.UM Ostrowca Św.
Most na kanale kunowskim

Most na kanale kunowskim

autor: arch. UM Ostrowiec Św.
Magazyn i stajnie

Magazyn i stajnie

autor: arch. UM Ostrowiec Św.

Ogrodzenie

Ogrodzenie

autor: arch. UM Ostrowiec Św.
Ruinyn starej walcowni

Ruinyn starej walcowni

autor: arch. UM Ostrowiec Św.
Suszarnia

Suszarnia

autor: Arch. UG Kunów

  • Ogólne:
    • Rodzaj obiektu:
      - Zabytki techniki
    • Certyfikat POT: Nie
  • Lokalizacja:
    • Powiat: ostrowiecki
    • Gmina: Kunów
    • Miejscowość: Nietulisko Duże
    • Szerokość geograficzna: 50.9709677364145
    • Długość geograficzna: 21.262149810791016
    • Region turystyczny:
      - Ostrowiec Świętokrzyski i okolice
  • Dostępność:
    • Sezonowa: Nie
  • Udogodnienia i usługi:
    • Udogodnienia:
      - Parking
  • Kontakt:
    • Telefon: +48 41 2476580
"Red"

"Red"

Ocena turystów:
Ostrowiec Świętokrzyski
Kuźnia 75
Tel. +48 41 2666121
Hotel Red oferuje gościom komfortowe warunki pracy i wypoczynku.

"Pałac Tarnowskich"

"Pałac Tarnowskich"

Ocena turystów:
Ostrowiec Świętokrzyski
Kuźnia 54
Tel. +48 41 2605389
Hotel i restauracja

"Gromada"

"Gromada"

Ocena turystów:
Ostrowiec Świętokrzyski
al. 3 Maja 13
Tel. +48 41 2654222
Pokój od: 80 zł
Jest doskonałym miejscem do organizacji konferencji, zjazdów, szkoleń, imprez integracyjnych oraz okolicznościowych. Malownicze położenie w dolinie rzeki Kamiennej stanowi idealne miejsce do zwiedzania prastarych Gór Świętokrzyskich.

"Pod Parowozem"

"Pod Parowozem"

Ocena turystów:
Ostrowiec Świętokrzyski
ul. Kolejowa 3
Tel. +48 41 2655990
Hotel i restauracja w centrum Ostrowca

"Victoria"

"Victoria"

Ocena turystów:
Ostrowiec Świętokrzyski
ul. Opatowska 41
Tel. +48 41 2653055
Pokój od: 60 zł – pokój jednoosobowy, 70 zł – pokój 2 osobowy, 110 zł – pokój 3 osobowy
Hotel usytuowany na obrzeżach miasta, położony przy trasie krajowej Radom - Rzeszów

Panorama

Panorama

Ocena turystów:
Jędrzejów 84 a
Tel. +48 41 2654037
Hotel i restauracja Panorama położony jest na obrzeżach Ostrowca Św., na trasie Ostrowiec – Opatów.

Wichrowe Wzgórze

Wichrowe Wzgórze

Ocena turystów:
Ostrowiec Świętokrzyski
ul. Opatowska 126 /27 400
Tel. +48 41 2652151
obiekt znajduje się na najwyższym wzniesieniu przy wyjeździe z Ostrowca, na trasie Warszawa - Rzeszów

Włodzimierz

Włodzimierz

Ocena turystów:
Nietulisko Duże 30
Tel. +48 41 2611105
Pokój od: 15 zł
Schronisko młodzieżowe

"Pod Górą Witosławską"

"Pod Górą Witosławską"

Ocena turystów:
Nagorzyce
Nagorzyce 17
Tel. Tel: 607 093 010
Schronisko znajduje się w Nagorzycach, 2 km od G. Witosławskiej

"Leśne Kąty"

"Leśne Kąty"

Ocena turystów:
Sudół 3
Tel. +48 41 2630377
Ośrodek szkoleniowo-wypoczynkowy

Informacje praktyczne

Ruiny starej walcowni w Nietulisku

  • Nietulisko Duże
  • tel. +48 41 2476580

Lokalizacja

Twoja walizka

ilość obiektów: 0 zobacz wyczyść